Medeni Hukuk 2 Ünite 1 | Adaletciler.Net
DGS PUANLARI

Medeni Hukuk 2 Ünite 1

Medeni Hukuk 2 Ünite 1

EŞYA HUKUKUNA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER -ZİLYETLİK -TAPU SİCİLİ

Eşya hukuku Özel Hukuk hükümlerine tabi bir eşya üzerindeki fiili ve hukuksal egemenlikleri ve bunlar dolayısıyla kurulan ilişkileri konu edinmektedir.
Bu cümleden olarak bu alanda bir eşyadaki zilyetlikle ifade eden fiili egemenlik ile tapu sicili ve o eşyadaki mülkiyet yada sınırlı ayni haklarla ifade edilen hukuksal egemenlikle ilgilenilmektedir.
Mal varlığı (mamelek) gerçek yada tüzel her kişinin parasal değerle ifade edilen bütün hak ve borçlarından oluşan tümlüktür.

TEMEL KAVRAMLAR- AYNİ HAK- EŞYA

AYNİ HAK

Tanımı ve nitelikleri

1- ayni hak bir eşya üzerinde kurulan sahibine o eşya üzerinde doğrudan egemenlik ve üçüncü kişilere (herkese) karşı ileri sürme yetkileri veren ve hukuk düzeninin çizdiği sınırlar içerisinde kullanılabilen tekelci mutlak ve malvarlıksal bir haktır.

2- ayni haklar bir ayni hakkın içerebileceği tüm yetkileri içeren tam ayni hak olarak mülkiyet hakkı ve bu yetkilerden bir kısmını içerebilen sınırlı ayni haklardan ibarettir. Hukukumuzda üç türlü sınırlı ayni hak vardır. Bunlar irtifak hakkı, taşınmaz yükü ve rehindir.

3- ayni hak mutlak ve malvarlıksal haklardandır. Ayni haklar, yalnız cismani şeylerle ilgili mutlak haklardır. Bununla birlikte, yasada, cismani nitelikte olmayan tabii kuvvetlerde, alacaklarda ve diğer haklar üzerinde ayni hak kurulabileceği ön görülmüştür.

4- ayni hak, kendisi gibi mutlak ve malvarlıksal olan diğer haklardan konusunun eşya olması bakımından ayrıdır.

Dikkat
Nisbilik, borç ilişkisinin yalnızca tarafları arasında hüküm doğurmasını ifade eder.

Dikkat
Eşyaya bağlı borç, kişinin borçlanma yönünde iradesi olmadığı halde sırf bir eşyaya malik olduğu için borçlu olmasını ifade eder. Eşyaya bağlı borçlarda borçlu sıfatı eşyanın malikine göre belirlenir.

Ayni Hakkın İçeriği

1- yetkiler:
Ayni hak, sahibine, konusu olan eşya üzerinde doğrudan,, aracısız egemenlik yetkileri sağlar.
Doğrudan egemenlik yetkileri ayni hak sahibinin hakkın konusu olan eşya üzerinde aracısız, tekelci ve böylelikle müdahalesiz kullanma (usus), yararlanma (fructus) ve tasarruf (abusus) yetkileridir.

Koruyucu yetkiler fiili koruma yetkileri ile hukuksal koruma yetkileri olarak ikili bir sınıflandırmaya tabi tutulabilir. Fiili koruma yetkileri esas olarak zilyetliğe bağlı koruma olanakların ifade etmektedir. Hukuksal koruma yetkileri ayni hakka dayanarak ileri sürülebilen ayni taleplerle istihkak davası ve ele atmanın önlenmesi davası açma olanakların ifade etmektedir.

2- yükümler:

Ayni hakkın içerdiği yükümler kamu hukukundan ya da özel hukuktan kaynaklanabilir. Bu yüzden bir malikin otomobilini dilediği hızla kullanamaz; arsasında dilediği yükseklikte bina inşa edemez. Bu açıdan ayni haklar, hak-yüküm olarak nitelendirilmektedir.

Ayni hakkın konusu eşya
Kavram
1-Hukuksal anlamda eşya, üzerinde egemenlik kurabilir, tedavüle (alışverişe) elverişli, kişisel olmayan,, sınırları belirli maddi (cismani) birim varlığı olan nesnelere denilmektedir.
2- bu belirtilenlere göre, hukuksal anlamda eşya kavramı, belirli olma kişi dışı olma, üzerinde egemenlik kurulabilme, maddi varlığı olma devir edilebilme öğelerinden oluşmaktadır.

a. Hukuksal açıdan belirlilik ayni hakkın konusu olmaya elverişli sınırlara sahip olmakla mümkün olur. Taşınırlarda bu sınır kendiliğinden mevcuttur. Taşınmazların ise insan eliyle yapay olarak kadastro denilen yolla sınırlanması gerekmektedir.

b. Eşya, üzerinde egemenlik kurulabilme özelliği de taşımalıdır. Bu itibarla güneş ya da dünya hava ya da uzay deniz ya da akarsular üzerinde egemenlik kurulamaz. Ne var ki bunlarda egemenliği sağlamaya elveren araçlarla örneğin deniz suyunun şişelenmesi ya da havadaki oksijenin tüpe doldurulması ile egemenlik sağlanması mümkün olabilir.

c. Esasında üzerinde egemenlik kurulabilme özelliğinin bir mantıksal sonucu olarak eşyanın devir edilebilirlik özelliği de bulunmalıdır.

d. Hukuksal anlamda eşyanın maddi varlığı (cismani) olmalıdır. Bu nedenle alacak hakları ve diğer haklar bağımsız ve sürekli irtifak niteliğinde olup tapuya kayıtlı haklar, kat mülkiyetine tabi bağımsız bölümler (hava boşluğu) yada doğal güçler eşya değildirler; fakat hangi haklara konu edilmek istendiğinde hukuken eşya gibi işlem görürler.

e. Hukuksal anlamda eşya sayılmanın koşullarından birini oluşturan kişi dışı olma (gayri şahsilik), kişilik Hakkı’nın kapsamına giren varlık ve değerler arasında yer almamayı de anlatır.
aa. Bu anlamda kişinin vücudu ve organları bunlarla ayrılmaz bir bağlılık ve böylelikle de bütünlük içinde bulunan takma organlar (protezler) eşya sayılmazlar.
bb. Yalnız kesilen saçlar ya da üreme hücreleri gibi insan bedeninden ayrılınca bağımsızlaşan parça doku yada hücrelerin hukuksal statüsü tartışmalıdır.

EŞYA TÜRLERİ

1- özel hukuka tabi olan ve özel hukuka tabi olmayan eşyalar
2- taşınır ve taşınmaz (menkul gayrimenkul) eşyalar
3- basit eşya- bileşik eşya ve eşya birliği
Çay takımı oturma takımı yemek ve yatak odası takımı gibi eşyalar eşya birliği grubuna girer.
Asıl eşya ve eklentisi örneğin dolabın anahtarı atın eyeri gibi eşya birliği grubuna girer.
Yığın eşya olarak nitelenen ise tek bir buğday tanesinin yada kum tanesinin ekonomik değeri olmadığı için eşya sayılamaması ve yığın halinde olursa eşya kabul edilmesindendir.

ayni haklara egemen olan ilkeler

Mutlaklık
Ayni hakkın mutlak hak niteliği, hak sahibine, eşya üzerinde aracısız ve tek başına doğrudan egemenliği dışa (müdahalelere) karşı koruma yetkisi sağlar. Mutlaklık bütün ilkelerin türediği temel ilkedir.

Sınırlı sayı ve tipe bağlılık
Ayni haklar yalnız yasayla düzenlenmiş olan sayıda ve yasada öngörülen içerikte olabilir. Nitekim ayni haklar tam ayni hak olan mülkiyeti ile irtifak, taşınmaz yükü ve rehin gibi alt türleri olan sınırlı ayni haklardan ibarettir.

Açıklık (aleniyet)
Ayni hak herkese karşı ileri sürülebildiği ve herkes tarafından da ihlal edilebildiği için ayni hakkın varlığının ve hak sahibinin kim olduğunun bilinmesi gerekir. Bu ise ayni hakların dışa karşı kolayca tanınabilecek biçimde yansımasını, herkesçe bilinecek olmasını ve hak sahiplerinde ortaya çıkan değişikliklerin herkes önünde açıkça yapılmasını zorunlu kılar. Buna ayni haklarda açıklık (aleniyet) ilkesi denilmektedir. Ayni haklarda açıklığı, taşınmazlarda tapu sicili taşınırlarda ise zilyetlik sağlamaktadır.

Kamu güveninin korunması
Kamu güveninin korunması ilkesi ile zilyetlik ve tapu sicilinin sağladığı açıklığın bir sonucu olarak meydana gelen ve gerçek hak durumu yansıtmayan bir görüntüye iyiniyetle güvenerek bir ayni hak kazanmak için gerekli koşullara uyan bir kişinin elde etmeyi beklediği ayni hakkı kazanmış kabul edilmesi anlatılmaktadır.

Belirlilik
Belirlilik ilkesi üzerinde ayni hak bulunan konunun, yani eşyanın belirli diğer eşyalardan ayırt edilmiş olmasını anlatmaktadır.
Örneğin bakkaldaki bir bulgur çuvalı içerisinden iki kilo bulgur satın almış isek mülkiyet henüz devredilmemişse çuvalda iki bulgurların üzerinde herhangi bir ayni hak (mülkiyet hakkı) ileri sürülemez.

Sebebe bağlılık

Ayni hakların hak düşümü süresine ve hak kaybettirici zaman aşımına bağlı olmaması

ZİLYETLİK
Kavramsal belirlemeler ve öğeleri

Kavramsal belirlemeler
Zilyetlik sözlük anlamı ile bir şeyi elinde bulundurmak tutmak demektir. Hukuksal anlamda ise bir taşınır yada taşınmaz mal üzerinde fiili egemenliği elde etme ve elden kaçırmama yönündeki iradeye dayanarak sürdürülen kişi ile eşya arasındaki ilişkidir.

Öğeleri
Zilyetliğin öğeleri fiili egemenlik (corpus) ve zilyetlik iradesidir (animus possidendi)

Zilyetliğin türleri

Malik sıfatıyla ya da başka sıfatla zilyetlik
Eşya üzerindeki zilyetliğin mülkiyet hakkına dayandığı durumlarda malik sıfatıyla zilyetlikten söz edilir. Malik sıfatıyla zilyetlik zaman aşımı ile ayni hak kazanımı için önemlidir. Taşınırlarda zaman aşımı ile mülkiyet kazanımı için beş yıllık sürenin malik sıfatıyla zilyet olarak geçirmesi gerekir.

Tek başına ya da birlikte (toplu) zilyetlik
Tek başına (münhasır) zilyetlik, bir kişinin bir eşya üzerinde yalnız olarak kullandığı zilyetliktir. Buna karşılık birlikte (toplu) zilyetlik, bir eşyanın birden fazla kişinin zilyetliğinde bulunmasıdır.paylı zilyetlik ve elbirliğiyle (iştirak halinde) zilyedlik olmak üzere ikiye ayrılır.

Asli zilyetlik ya da feri zilyetlik
Asli zilyetlik eşya üzerinde malik sıfatıyla zilyet olarak hareket edilmesidir. Feri zilyetlik ise eşyada mülkiyetten başka bir ayni ya da kişisel hakka dayanan zilyetliktir.

Doğrudan zilyetlik dolaylı zilyetlik
Doğruda zilyetlik bir kimsenin fiziksel egemenliği bizzat herhangi bir aracı olmadan ve eşya üzerinde doğrudan kullanmasına denmektedir. Kim eşya üzerinde bizzat doğrudan egemenlik kullanmakta ise o doğrudan zilyet, diğer tüm zilyetler ise dolaylı zilyettir.

Haklı zilyet- haksız zilyet
Zilyetliğin belirli bir hakka dayanması halinde haklı zilyetlikle karşılaşılır
Dayandırıldığı meşru bir menfaat bulunmayan ve sadece fiili bir elde tutma olarak tezahür eden zilyetliğe haksız zilyetlik denir.

İyiniyetli zilyet kötü niyetli zilyet
Zilyedin zilyetliğinin haklı bir nedene dayanmadığını bilmediği veya bilmesi gerekmediği zilyetliğin iyiniyetli zilyetlik denir.
Zilyetliğin haklı bir nedene dayanmadığının bilinmesi veya bilmesi gerekmesi durumunda kötü niyetli zilyetlikten söz edilir.

Zilyedliğin kazanılması
Kavramsal belirleme
Zilyedin kazanması ile anlatılmak istenen bir kimsenin bir eşya üzerinde fiili egemenliğini kullanılabilir konuma gelmesidir.

Dikkat
Taşınır mülkiyetinin aslen kazanılması yollarından biri olan birleşme, başkaca kimselere ait olan taşınır malların önemli şekilde zarara uğratılmadan, aşırı emek veya masraf yapılmadan ayırt edilemeyecek şekilde biraraya gelmesine denir. Örneğin bir kimsenin başkasına ait bir kağıda resim çizmesi halinde kağıt ve malzemeler ayrılamaz biçimde birleşmiştir.

Dikkat
Karışma taşınır mülkiyetinin aslen kazanılması yollarından biridir. Örneğin aynı kamyonda çuvallar içinde taşınan bulgurun kamyonun kaza yapması sonucu karışması

Kazanma yolları

1 zilyetliği aslen kazanılması:Bir eşya üzerinde varsa önceki zilyedin zilyetliğinden bağımsız veya onun zilyedliğini yadsıyarak tanımayarak yada henüz üzerinde hiçbiri zilyetlik bulunmayan bir eşyayı fiili egemenin altına alarak malik sıfatıyla zilyet olunması halinde zilyetlik aslen kazanılmış olur.
2 zilyetliğin devren kazanılması:Bir eşya üzerindeki zilyetlik önceki zilyedin rızasına dayanılarak kazanılmakta ise bu durumda devren kazanma ile karşılaşılır.

a. Teslim yoluyla zilyedin kazanılması:Teslim suretiyle devren kazanma hazırlar arasında ise şeyin kazanına fiilen teslim edilmesi araçların teslimi ve zilyetlik anlaşması olmak üzere üç biçimde gerçekleşir.
Hazır olmayanlar arasında ve zilyetliğin devri mümkündür. Temsilciye yapılan teslim temsil edene ve yapılmış gibi zilyetliği geçirir.

b. Zilyetliğin teslimsiz kazanılması:Zilyetliğin fiilen teslimi ya da buna eşdeğer yollara başvurulmaksızın devredildiği hallerde zilyedliğin temsilsiz kazanılması ya da devri halleri denilmektedir. Bunlar kısa elden teslim(kiracının kiralanan şeyi satın alması), hükmen teslim (kendi evinde kiracı duruma düşmesi), zilyetliğin havalesi(ev sahibinin değişmesi)

3 zilyetliğin miras yoluyla kazanılması

4 zilyetliğin tesisen kazanılması

Zilyetliğin kaybı

Konusunun ya da konusu üzerindeki fiili egemenlik kullanma olanağını sürekli olarak ortadan kalkması zilyetliğinde kaybı sonucunu doğurur.
Zilinin eşyayı geçici olarak kullanmaması,, bu şey üzerindeki zilyetliği yitirdiği ya da bu şeyi terk ettiği anlamına gelmez. Örneğin kışlık elbiselerini dolaba kaldırılması.
Fiili egemenin kaybı zilyetliği her durumda da mutlak olarak sona erdirmez. Zilyedin kaybından itibaren bir yıl içerisinde yeniden ele geçirmesi halinde zilyetlik kaybedilmemiş sayılmaktadır.

Zilyetliğin korunması
Zilyetlikle hukuken önemli olan onun dış dünyaya yansıtılırken kazandığı görünüm biçimidir. Bu görünüm korunarak, toplumsal huzur ve sükunun sağlanması ve korunmasına hizmet edilmiş olur. Zilyetlik korunarak kişinin hakkını kaba güçle (ihkakı hak) elde etmesi önlenmiş olur.

Fiili durumu esas alan kurum olanakları
1. Kuvvet kullanma suretiyle karşı koyma
2. Taşınmaz zilyetliğine yönelik tecavüze karşı idareyi koruma:Bu yolun kullanılabilmesi için bir taşınmazda haksız bir müdahale ya da tecavüz olmalıdır. Olaydan itibaren bir yıl içerisinde ve müdahale ya da tecavüzü ile faili öğrenme tarihinden itibaren 60 gün içerisinde yetkili idari makama başvuru yapmış olmalıdır. Yetkili makamı taşınmazın bulunduğu yerdeki en yüksek mülki amirdir. Bu amir soruşturma yaparak 15 gün içinde karar verir. Verilen karar görevlendireceği memur tarafından beş gün içinde icra edilir.

Zilyetliğin dava yoluyla korunması olanakları

1. Zilyedin geri verilmesi davası
2. Saldırıyı savma (savuşturma davası)
3. Hakkari illerine dayanan taşınır davası:Hukukumuzda mülkiyet karinesi ile sınırlı ayni hak karinesi ve kişisel hak karinesi olmak üzere üç tür hak karinesi bulunmaktadır.

Dikkat
İyiniyet, bir hakkın doğumuna engel olan bir durumun olaydaki varlığı veya gerekli unsurlardan birinin yokluğu hakkındaki mazur görülebilir bir bilgisizlik veya yanlış bilgidir.

Zilyetliği iade yükümlülüğünün kapsamı
İyiniyetli zilyet eşyayı olduğu gibi elinde kalanı ile iade etmekle yükümlüdür. Ürünleri elde edilenlerden elde kalanlarla iade etmelidir. Ondan kullanma tazminatı ve zararların tazmini istenemez.

İyiniyetli olmayan zilyedine iade yükümlülüğü
İyiniyetli olmayan zilyet eşyayı aldığı gibi öyle iade etmekle yükümlüdür. Elinden çıkartmışsa ikame değeri vermelidir ürünleri elde edilenler ve elde edilmesi, ihmal edilmiş olanlarda dahil olmak üzere iade etmeyi yükümlülüğü altındadır. Kötü niyetli zilyetten kullanma tazminatı istenilebilir.

TAPU SİCİLİ
Kavram
1. Taşınmazların fiziksel ve hukuksal durumlarını göstermek amacıyla devlet tarafından ve onun sorumluluğu altında tutulan kütük defter ve belge gibi öğelerden oluşan tümlüğe tapu sicili denir.
2. Devlet eliyle tutulan tapu sicili ana ve yardımcı siciller olmak üzere iki çeşit öğeden oluşur.
a. Ana unsurlar ayni hakları etkileyen işlemlerin yapıldığı asıl unsurlardır. Bunların ilki tapu kütüğüdür yevmiye (gündelik defteri), harita, plan, kroki ve dayanak belgelerin saklandığı dosyalar ve kayıt (zabıt) defterleri
b. Yardımcı unsurlar ise ana unsurların ve tapu sicilinin tutulmasını gerektirdiği bilgi ve belgelerin kayıt ve dosyalanması ile ilgilidir. Mal sahipleri sicili, aziller sicili, kamu malları sicili gibi…

Tapu siciline egemen olan ilkeler

ayni kayıt ilkesi
Her taşınmaz için kütükte bir sayfa açılmasına ayni kayıt ilkesi denilmektedir.

Tescil ilkesi
devren ayni hak kazanımlarının ancak ve ancak tapu kütüğüne yapılacak tescille gerçekleşeceğini ifade eder. Buna tescilin mutlaklığı ilkesi denir.

Tescilin sebebe bağlılığı ilkesi
Tescilin geçerli bir hukuksal sebebi bulunmalıdır. Tescil ancak geçerli bir sebebi var ise geçerlidir

Açıklık ilkesi
İlgisi olan herkes, tapu kütüğünü inceleme ve örnek verilmesini isteme hakkına sahiptir. Sonuçta hiç kimse tapu sicilinin özellikle ana unsur olan tapu kütüğünün içeriği hususları bilmediğini iddia ederek iyiniyet ileri süremez. Bu kesin bir karinedir.

Kamu güveninin korunması ilkesi
Yolsuz tapu siciline güvenerek ayni hak kazanan iyiniyetli üçüncü kişilerin bu kazanımının korunmasını ifade etmektedir.

Ayni hakların sırasını gösterme (tescil tarihi itibariyle öncelik)

Devletin sorumluluğu ilkesi
Devletin sorumluluğu ilkesine göre devlet tapu sicilinin tutulma sırasında, memurun işlem ve eylemleri sonucunda ortaya çıkan yolsuz sicilden doğan zararın tazmininden kusursuz sorumludur.

Tapu Sicil işlemleri

Kayıt
Kayıt kadastro gören bir taşınmaza ilişkin olarak kütükte yapılan ilk işlemdir. Kayıt sonucunda o taşınmaz için kütükte kayıtlı diğer taşınmazlardan en sonuncusunun sıra numarasını takip eden ilk temiz sayfa açılır.
Kütüğe kayıt olunabilen taşınmazlar
* arazi
* bağımsız ve sürekli irtifak hakları
* kat mülkiyetine tabi bağımsız bölümler
* kat irtifakı dır
Teknik anlamda taşınmaz arazidir. Bağımsız ve sürekli irtifaklar aslında bir arazi için açılmış sayfada irtifaklar sütununda kaydolunmuş sınırlı ayni haklardır.

Tescil
Tapu kütüğünde ayni haklara ilişkin olarak yapılan işlem tescildir. Bir ayni hakkın devrinde tesisinde içeriğinin değiştirilmesinde ya da sona erdirilmesinde tescil işlemi yapılır.
Tescilin geçerli bir hukuksal sebep, tescil talebi ve kütüğe tescili olmak üzere üç koşulu vardır.
Hukuksal sebebin belgelenememesi durumunda tescil talebi reddedilir. Tescil işlemi yapılmaz. Tasarruf yetkisi belgelendirilemezse geçici tescilin şerhi yapılabilir.

Beyanlar
Beyan taşınmazları ilgilendiren bazı hukuki ve fiili ilişkilerin herkes tarafından bilinmesini sağlama amacıyla kütüğün beyanlar kısmına yapılan bir tapu sicili işlemidir.

Tapu sicilinin düzeltilmesi
Genel olarak tapu sicilinin düzeltilmesi yolları
Tapu sicilinde yapılacak düzeltme dahil her işlemin haklı bir sebebi olmalıdır. Görevlileri, haklı sebep olmaksızın sicilde oynama ya da işlem yapmaya yetkili değildir.
Kimi durumda görevlilere istisnaen kendiliğinden düzeltme yapma yetkisi tanınmaktadır. Buna idari düzeltme denir.
Bunun dışında tarafların isteği ya da bir yargı kararı olmadıkça sicilde düzeltme yapılamaz.
Önemli hatalarda taraflardan ortak olur almak suretiyle düzeltme yapılabilir.

Sosyal Medyada Paylaşın:
İlginizi Çekebilir

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • YORUM
Eğitim ve Ögretim Adaletciler.Net DMCA.com Protection Status